Tibetaanse monnik doodgemarteld in Chinese hechtenis, klooster verplicht tot stilzwijgen

Het Ditsa Geden Tashi Choedingling klooster, een van de vier grote boeddhistische centra in Palung County. Het klooster telt circa 400 monniken en heeft een lange traditie van Tibetaanstalig onderwijs. (Foto: Tibet Times)

De 25-jarige Tibetaanse boeddhistische monnik Samten is in december 2025 gestorven in Chinese politiehechtenis. Zijn lichaam werd op 18 december 2025 door lokale autoriteiten aan zijn klooster, het Ditsa Geden Tashi Choedingling klooster in de Shongshan township, teruggegeven. Bronnen binnen het klooster stellen dat Samten werd doodgemarteld tijdens een politieverhoor. Het nieuws over zijn dood begon pas in maart 2026 te circuleren.

Officieel verhaal versus getuigenissen

De Chinese autoriteiten verklaarden dat Samten “plotseling ziek was geworden” en overleed tijdens een noodtransport naar een niet nader genoemde ziekenhuis. Er werd geen verdere toelichting gegeven over de oorzaak van zijn dood, de naam van het ziekenhuis of zijn exacte detentiedatum. Bronnen die dicht bij het klooster staan, spreken dit officiële relaas echter rechtstreeks tegen: zij stellen dat Samten overleed nadat hij tijdens een verhoor ernstig was mishandeld door Chinese functionarissen.

Bij de teruggave van het lichaam kregen de monniken van het klooster uitdrukkelijk de opdracht geen informatie over Samtens dood te verspreiden. Over de situatie van zijn familieleden is niets bekend.

Eerder vastgehouden voor WeChat-bericht

Samten was niet voor het eerst in aanraking gekomen met de Chinese autoriteiten. In 2021 werd hij al eens gearresteerd nadat hem ten laste werd gelegd dat hij via WeChat foto’s en berichten had gedeeld die betrekking hadden op de verkiezingen van de Centraal Tibetaanse Administratie — de ballingschapsregering van Tibet. Na zijn vrijlating bleef hij onder voortdurend politietoezicht staan, net als zijn klooster.

Het Ditsa klooster onder druk

Het Ditsa Geden Tashi Choedingling klooster, gesticht in 1903 door Je Shamar Pandita Gendun Tenzin Gyatso, is een van de vier grote religieuze centra van de Gelugpa-school in Palung County (Hualong Hui Autonomous County, Haidong, Qinghai). Het klooster telt circa 400 monniken en was traditioneel een centrum voor Tibetaanstalig onderwijs en monniksopleiding.

In oktober 2021 namen de Chinese autoriteiten al ingrijpende maatregelen: ongeveer vijftig monniken jonger dan achttien jaar werden uit het Ditsa klooster verwijderd, en nog eens dertig minderjarige monniken werden verwijderd uit het nabijgelegen Jhakhyung klooster. Deze expulsies zijn onderdeel van een bredere campagne die gericht is op het ontzeggen van religieuze opvoeding aan Tibetaanse kinderen.

Repressie rond 90e verjaardag Dalai Lama

Samtens arrestatie en dood vallen samen met een intensivering van de repressie in de aanloop naar de negentigste verjaardag van de Dalai Lama in juli 2025. In die periode voerden Chinese autoriteiten invallen uit in kloosters om afbeeldingen van de Dalai Lama in beslag te nemen, legden zij monniken verplichte “politieke heropvoedingssessies” op en werden Tibetanen op grote schaal gearresteerd en geïntimideerd.

Deze campagne had ook andere slachtoffers. De 52-jarige monnik Shersang Gyatso van het Tsang klooster pleegde in augustus 2025 zelfmoord onder de druk van de repressie. De 48-jarige monnik Zega Gyatso werd rond de verjaardag gearresteerd en pas in januari 2026, na zes maanden detentie, vrijgelaten — sindsdien onder strenge bewegingsbeperkingen.

Patroon van gedwongen verdwijningen

Tibet Watch en de International Campaign for Tibet (ICT) documenteren al jaren een systematisch patroon van gedwongen verdwijningen, willekeurige detentie en marteling in Tibetaanse kloosters. De zaak van Samten past naadloos in dit patroon: een jonge monnik gearresteerd voor een religieuze of politieke “overtreding”, vastgehouden zonder juridische procedure, dood in hechtenis, en een klooster dat vervolgens tot zwijgen wordt gedwongen.

China’s “siniciseringscampagne” onder president Xi Jinping beperkt het Tibetaans in het onderwijs, dwingt monniken de Dalai Lama af te zweren, en maakt het uitoefenen van gewone religieuze gebruiken tot een misdrijf. De dood van Samten is een tastbaar gevolg van dat beleid.