Panchen Lama — bijna 31 jaar spoorloos

Betoging afgelopen jaar bij de Chinese ambassade tegen de verdwijning van de Panchen Lama. Foto: Tibet Support Groep Nederland.

Vandaag, precies 31 jaar geleden, op 17 mei 1995, erkende Zijne Heiligheid de Dalai Lama de zesjarige Gedhun Choekyi Nyima als de 11de Panchen Lama. Drie dagen later werden de Panchen Lama en zijn familie door de Chinese autoriteiten meegenomen. Sindsdien is hij nooit meer in het openbaar gezien en ontbreekt ieder onafhankelijk spoor.

De zaak van de Panchen Lama is uitgegroeid tot een krachtig symbool van het Tibetaanse verzet tegen de systematische onderdrukking van het Tibetaanse volk. Onder het beleid van de Chinese overheid worden de Tibetaanse religie, taal, cultuur en identiteit onder druk gezet om te assimileren aan de dominante Chinese cultuur en taal.

De jongste politieke gevangene ter wereld is inmiddels 37 jaar oud en over drie dagen 31 jaar spoorloos. Zijn verdwijning gaat niet alleen over een ontvoerd kind — het raakt ook aan de fundamentele vraag of een atheïstische staat het recht heeft zich te mengen in een diep spiritueel en religieus proces dat eeuwenlang onderdeel is geweest van de Tibetaanse boeddhistische traditie.

31 jaar zonder antwoord

China heeft in al die jaren geen onafhankelijke verificatie toegestaan van het welzijn of de verblijfplaats van Gedhun Choekyi Nyima. De Chinese autoriteiten stelden hun eigen kandidaat, Gyaltsen Norbu, aan als alternatieve Panchen Lama — een keuze die door de Tibetaanse boeddhistische gemeenschap niet wordt erkend.

De aanhoudende verdwijning past in een breder patroon waarin de Chinese staat zich religieuze autoriteit toe-eigent. Dat patroon krijgt extra gewicht met het oog op de toekomstige erkenning van de reïncarnatie van de 14de Dalai Lama, waarbij Peking eveneens aanspraak maakt op de uiteindelijke regie.

Aanhoudende aandacht vanuit Nederland

Sinds 1996 voert de Tibet Support Groep Nederland campagne voor de vrijlating van de Panchen Lama. Op 25 april 2026 organiseerde TSG een demonstratie bij de Chinese Ambassade in Den Haag, waarbij zijn 37ste verjaardag werd gemarkeerd en opnieuw aandacht werd gevraagd voor zijn lot.

31 jaar zonder enig levensteken onderstreept de noodzaak van blijvende internationale aandacht voor transparantie over zijn verblijfplaats en welzijn, en voor het respecteren van religieuze vrijheid in Tibet.

Wij zullen niet opgeven totdat de Panchen Lama vrij is. Sluit je bij ons aan en versterk onze stem tegen de schendingen van fundamentele mensenrechten in Tibet, waaronder de voortdurende verdwijning van de 11e Panchen Lama.