Gemartelde monnik na twee jaar nog altijd in kritieke toestand

De Tibetaanse monnik Gonpo Tsering van het Yena-klooster in Derge ligt twee jaar na de mishandeling door de Chinese autoriteiten vanwege het damprotest in Derge nog altijd in kritieke toestand.

Hij kan niet meer staan, niet meer spreken en herkent zijn eigen familie niet. Twee jaar nadat de Chinese autoriteiten hem oppakten wegens vreedzaam verzet tegen een stuwdam, ligt de Tibetaanse monnik Gonpo Tsering (46) nog altijd in kritieke toestand in het West China-ziekenhuis in Chengdu — het directe gevolg van de zware marteling die hij in detentie onderging, melden bronnen aan de International Campaign for Tibet (ICT).

Gonpo Tsering, een van de bestuurders van het Yena-klooster in Derge (Sichuan), werd gearresteerd omdat hij volgens de autoriteiten mede leiding gaf aan de protesten van februari 2024 tegen de geplande Kamtok-waterkrachtdam. Die dam dreigt eeuwenoude kloosters, waaronder Yena en Wonto, en meerdere dorpen en heilige plaatsen onder water te zetten. Na zijn arrestatie werd hij zo zwaar mishandeld dat hij met spoed naar het ziekenhuis moest. Hij ligt er nu twee jaar: bedlegerig, gevoed via sondes, niet aanspreekbaar. Zijn vader Lobsang Dorjee stierf op 21 september 2025, gebroken door het lot van zijn zoon.

De wreedheid houdt niet op bij de marteling zelf. De Chinese overheid weigert elke financiële bijdrage aan zijn medische zorg, maar houdt wél permanent toezicht bij zijn ziekenhuisbed: bezoekers worden geweerd, verzorgers gecontroleerd en foto’s of video’s zijn streng verboden.

Systemisch patroon van marteling

“De zaak van Gonpo Tsering staat niet op zichzelf. Het is het bewijs van een systemisch patroon van willekeurige detentie, marteling, gedwongen verdwijning en straffeloosheid in Tibet dat om een gecoördineerd internationaal antwoord vraagt,” zegt ICT-voorzitter Tencho Gyatso. Het recente ICT-rapport “Justice Denied” documenteert hoe marteling, het onthouden van medische zorg en het volledig ontbreken van verantwoording structurele kenmerken zijn van het Chinese detentiesysteem in Tibet — gevangenen worden vaak pas vrijgelaten als hun gezondheid onherstelbaar is verwoest.

Medio 2024 veroordeelden Chinese rechtbanken Jamyang Lekshe, het hoofd van het Yena-klooster, tot vier jaar gevangenisstraf in de Ya’an-gevangenis wegens “het verzamelen van een menigte om de openbare orde te verstoren”. (ICT-bronnen)

Bij het neerslaan van de protesten in februari 2024 arresteerden de autoriteiten meer dan honderd Tibetanen. Jamyang Lekshe, het hoofd van het Yena-klooster, kreeg vier jaar cel wegens “het verzamelen van een menigte om de openbare orde te verstoren”. Gonpo Tsering werd op vergelijkbare gronden tot drie jaar veroordeeld — terwijl hij door de mishandeling al in het ziekenhuis lag.

Dwang en heropvoeding gaan door

Hoewel de bouw van de Kamtok-dam en de gedwongen verhuizingen volgens berichten zijn gepauzeerd, blijven de autoriteiten de kloostergemeenschappen intimideren. Monniken van Yena en Wonto worden stelselmatig gedwongen schriftelijke verklaringen te ondertekenen waarin zij beloven overheidsprojecten niet te verstoren en officiële bevelen strikt op te volgen.

Het Yena-klooster in Derge (Chinees: Dege), Kardze (Ganzi) Tibetaanse Autonome Prefectuur, Sichuan. (ICT-bronnen)

De Kamtok-dam is onderdeel van een plan voor dertien waterkrachtcentrales in de bovenloop van de Drichu (Yangtze), geleid door het staatsbedrijf China Huadian. Voor Tibetanen gaat het verzet om meer dan ontheemding: het gaat om het behoud van plaatsen met diepe religieuze, culturele en historische betekenis.

De Tibet Support Groep Nederland veroordeelt de marteling van Gonpo Tsering als een flagrante schending van het absolute folterverbod en roept de Nederlandse regering en de EU op om China ter verantwoording te roepen: alle wegens vreedzaam protest vastgehouden Tibetanen moeten vrij, de marteling moet onafhankelijk worden onderzocht en VN-experts moeten onbelemmerde toegang tot Tibet krijgen.

De Tibet Support Groep Nederland zet zich in voor de rechten, de cultuur en de politieke vertegenwoordiging van het Tibetaanse volk.