Chinese activist Zhang Yi riskeert celstraf om foto van de Dalai Lama

De Chinese pro-democratieactivist Zhang Yi, gefotografeerd met het Potala-paleis in Lhasa op de achtergrond. (Foto: X)

Een foto op een telefoonscherm — meer was er niet nodig. De Chinese pro-democratieactivist Zhang Yi bezocht op 1 juli met zijn jongere broer het Sera-klooster in Lhasa. Toen hij een Tibetaanse gelovige niet verstond, liet hij haar op zijn telefoon een foto zien waarop de Dalai Lama stond. Twee mannen in burger zagen het gebeuren, filmden de broers en hielden Zhang nog op het kloosterterrein aan. Hij zit sindsdien vast in het detentiecentrum van Lhasa, sinds 28 juli formeel gearresteerd op verdenking van “aanzetten tot separatisme” (artikel 103 van het Chinese strafrecht) — een aanklacht waarop jarenlange gevangenisstraf staat.

De zaak laat zien hoe absurd ver de Chinese repressie in Tibet reikt: zelfs een Han-Chinese toerist die een afbeelding van de Tibetaanse geestelijk leider toont, wordt behandeld als staatsgevaarlijk. Foto’s van de Dalai Lama zijn in Tibet de facto verboden; Tibetanen verdwijnen er al decennia om achter de tralies. Dat nu ook een Chinese burger op deze grond vastzit, onderstreept dat niet de daad maar elke verwijzing naar de Dalai Lama strafbaar is gemaakt. Veelzeggend is de datum: Zhang werd opgepakt op precies de dag dat de beruchte Etnische-Eenheidswet van kracht werd.

“Deze zaak draagt alle kenmerken van het aloude misbruik door de Chinese autoriteiten van het delict ‘aanzetten tot separatisme’ om vreedzame meningsuiting in Tibet te criminaliseren,” stelt Sarah Brooks van Amnesty International, dat zijn onmiddellijke vrijlating eist en er in een Urgent Action bovendien op wijst dat Zhang een handicap heeft, wat de zorgen over zijn behandeling in detentie vergroot.

Een leven lang in het vizier van de staat

Zhang Yi (Wuhan, provincie Hubei) is een veteraan van de Chinese democratiebeweging. Als jonge elektricien bij het waterbedrijf van Wuhan sloot hij zich in 1989 na het bloedbad op het Tiananmen-plein aan bij de protesten en blokkeerde hij de spoorlijn Peking–Guangzhou, wat hem een gevangenisstraf opleverde. Sindsdien bezocht hij politieke gevangenen, woonde hij bijeenkomsten van het maatschappelijk middenveld bij en stond hij onder permanente staatssurveillance, inclusief gedwongen “vakanties” waarbij de staatsveiligheid hem bij gevoelige gelegenheden dagenlang afvoerde. “Ik had in ‘89 moeten sterven. Ik ben niet gestorven; ik sterf gewoon later,” zei hij ooit over zijn leven.

Zijn zoon strijdt vanuit Nederland

Zhangs zoon, Zhang Hongyuan, woont in Nederland en voert van daaruit openlijk campagne voor de vrijlating van zijn vader. Als tiener stapte hij al alleen een politiebureau binnen om zijn vader vrij te krijgen. Nu stelt hij de vraag die de hele aanklacht ontmaskert: “Een toerist in Lhasa liet een foto van de Dalai Lama zien aan iemand met wie hij niet eens een taal deelde. Wat heeft hij aangezet? En wat heeft hij afgescheiden?” Hij is vastbesloten: “Ik voer campagne, ik vlucht niet, en ik zal absoluut niet wijken.”

De Tibet Support Groep Nederland veroordeelt de vervolging van Zhang Yi als een flagrante schending van de vrijheid van meningsuiting en godsdienst. Zijn zaak toont dat de onderdrukking van alles wat Tibetaans is, inmiddels iedereen kan treffen — ook Chinese burgers die menselijkheid tonen. Wij roepen de Nederlandse regering op om, juist nu zijn zoon in Nederland woont, de zaak van Zhang Yi bij de Chinese autoriteiten aan de orde te stellen en zich aan te sluiten bij de eis van Amnesty International: laat Zhang Yi onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij.

De Tibet Support Groep Nederland zet zich in voor de rechten, de cultuur en de politieke vertegenwoordiging van het Tibetaanse volk.