Van Lhasa tot Tiananmen — herdenking van het bloedbad van 1989

Van Lhasa, Tibet tot Tiananmen, China — verschillende steden, dezelfde eis: gerechtigheid en verantwoording. Herdenking op zaterdag 6 juni, 13.00–15.00 uur, op de Dam in Amsterdam.

Op zaterdag 6 juni neemt de Tibet Support Groep Nederland deel aan de herdenking van het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede (Tiananmen) van 4 juni 1989 — dit jaar 37 jaar geleden. Wij staan stil bij de duizenden mensen die zich inzetten voor democratie en vrijheid en daarvoor met hun leven betaalden, neergeschoten en verpletterd door het leger van de Chinese Communistische Partij.

Deze herdenking staat ook nadrukkelijk in het teken van wat enkele maanden eerder, in maart en april 1989, in Lhasa en andere delen van Tibet gebeurde — de gebeurtenissen die aan Tiananmen voorafgingen. Daarbij gedenken wij eveneens de honderden Tibetanen die hun leven verloren. Verschillende steden, dezelfde misdaad, dezelfde dader.

Kom ook langs als je in de gelegenheid bent — om deze ongelofelijke misdaad te herdenken en de slachtoffers die opkwamen voor democratie en vrijheid eer te betonen.

Lhasa, maart 1989: de generale repetitie

Wat de wereld in juni 1989 in Beijing zag gebeuren, had Peking enkele maanden eerder al beproefd in Tibet — buiten het zicht van de wereld. Begin maart 1989 trokken monniken, nonnen en Tibetaanse burgers vreedzaam rond de Barkor in Lhasa, met de Tibetaanse vlag en leuzen voor vrijheid. Het antwoord van de staat was dodelijk: de gewapende politie opende het vuur op ongewapende demonstranten en omstanders.

Op 7 maart tekende premier Li Peng het bevel tot de staat van beleg in Lhasa — de eerste keer in de geschiedenis van de Volksrepubliek dat de noodtoestand werd afgekondigd. Meer dan duizend zwaarbewapende troepen trokken de stad binnen. Binnen enkele dagen werden buitenlanders verdreven en werd Lhasa hermetisch afgesloten, zodat er nauwelijks onafhankelijke getuigen overbleven.

Juist die afgrendeling verklaart waarom de dodentallen tot op de dag van vandaag omstreden zijn. De officiële Chinese cijfers schommelden van tien naar zestien doden; artsen spraken over zo’n dertig; Amnesty International registreerde onofficiële berichten van ten minste zestig gedode burgers, en latere getuigenissen van een Chinese journalist gewaagden van honderden Tibetaanse doden. Wat vaststaat, is dat Peking nooit volledige openheid heeft gegeven. De staat van beleg in Lhasa zou pas op 1 mei 1990 worden opgeheven — dertien maanden van militaire bezetting, massale arrestaties, marteling en willekeurige opsluiting.

Tiananmen, juni 1989: de wereld kijkt mee

In Beijing groeide vanaf de dood van Hu Yaobang op 15 april een beweging van studenten, arbeiders, journalisten en gewone burgers die opriepen tot het bestrijden van corruptie, tot persvrijheid en politieke verantwoording. De pleinbezetting, de hongerstaking en het beeld van het Godinnenbeeld van de Democratie werden wereldnieuws.

In de nacht van 3 op 4 juni maakte het leger daar een bloedig einde aan. Tanks en pantservoertuigen baanden zich een weg naar het plein; soldaten schoten op ongewapende burgers, ook op toegangswegen als Muxidi en zelfs nadat het plein al was ontruimd. De Chinese overheid hield het publiekelijk op ongeveer 200 tot 300 doden, soldaten meegerekend. Amnesty International noemde dat een grove onderschatting en schatte dat zeker duizend burgers omkwamen. Een volledige, openbare verantwoording is er — net als bij Lhasa — nooit gekomen.

Eén logica, twee bloedbaden

Lhasa en Tiananmen waren verschillende crises, met verschillende grieven: Tibetaans verzet tegen de Chinese overheersing tegenover een roep om hervorming in het hart van de macht. Maar de hand die het geweld uitvoerde was dezelfde. In beide gevallen herdoopte de partijstaat vreedzaam protest tot “oproer” of “splittisme”, riep de staat van beleg uit, opende het vuur op ongewapende mensen, sloot de buitenwereld buiten en wiste daarna de herinnering uit. Lhasa was, in methode zo niet in schaal, de generale repetitie voor Beijing.

Bijna veertig jaar later weigert de Chinese Communistische Partij nog altijd elke vorm van verantwoording. In China is alleen al de herinnering aan 4 juni verboden; de slachtoffers van Lhasa worden in het officiële verhaal helemaal weggeschreven. Daarom blijven wij herdenken — omdat zwijgen precies is wat Peking wil.

Demonstratie: zaterdag 6 juni op de Dam

De Tibet Support Groep Nederland roept iedereen op om present te zijn en samen met ons gerechtigheid en verantwoording te eisen voor de slachtoffers van Lhasa én Tiananmen.

• Wanneer: zaterdag 6 juni 2026, 13.00–15.00 uur
• Waar: de Dam, Amsterdam

Verschillende steden, dezelfde eis: gerechtigheid en verantwoording.